con ngựa già của chúa Trịnh

Truyện ngắn của Phượng Cung

Phương lộ là một làng nhỏ hẻo lánh, nằm lọt trong một thung lũng phía nam chân núi Tản, cách chợ Ðan Lâm chừng bảy dặm. Từ Ðan Lâm vào Phương Lộ , theo con đường mòn, ngoằn ngoèo men theo bờ suối, phải qua chiếc cầu bằng dá vắt ngang suối, cạnh một ngôi đền nhỏ. Trong làng có lão già họ Nông, hai đời chuyên nghề buôn ngựa . Ông cụ sinh ra lão ngày trước là mã phu của triều Trần; khi mãn lính về làng làm nghề buôn ngựa. Năm mười bốn tuổi, lão theo cha ra chợ Ðan- Lâm học nghề. Lớn lên lão nổi tiếng khắp vùng, về môn xem tướng ngựa và luyện ngựa.

Lão Nông có một con ngựa trắng, mình kim, lông trắng như bông, lai lấp lánh như nạm kim cương, nên đặt tên cho nó là Kim bông. Lão thường khoe con ngựa này lão tìm được từ lúc nó chưa phát nhà ở tận miền Nước hai. Lão từng di nhiều nơi mà chua thấy con nào tướng phách toàn mỹ nhu nó: sức vượt hàng nghìn dặmtrong thế “cao đầu phóng vi” của nòi ngựa chiến.

Từ khi con Kim bông bắc yên, ngày ngày lão cưỡi nó di các nơi để buôn ngựa. Hàng năm những cuộc đua ngựa đầu xuân miền này, không cuộc nào vắng lão. Không cuộc nào, Kim bông không doạt giải nhất. Từ đó tiếng con ngựa hay được truyển rộng ra khắp nơi và ngày kia lọt đến tai chúa Trịnh.

Thủa ấy chúa Trịnh đang tuyển mộ kỵ binh nên liền uỷ một viên quan tìm đến tận noi hỏi mua.

Lão Nông tuy luyến tiếc con Kim bông, nhưng nghi đến cái tài của nó lão sẵn sàng trao lại cho viên quan mà rằng:”Con ngựa của bần dân thuộc loại quý mã, là vật, nhưng nó hiểu tiếng người. Bấy lâu nó sống với bần dân nơi sơn lâm hẻo lánh này, ăn cỏ núi, uống nước suối, tài có mà không được dụng, thật lòng bần dân cũng tiếc cho đời nó lắm! Nay chúa công lại cho với nó về chốn triều dình để dùng nó xông pha chiến trận, bần dân cũng được hả dạ vì đã làm vừa ý con quý mã và cũng bỏ công sớm hôm nuôi nấng tập luyện . Lão Nông miệng nói tay trao lại dây cuong cho viên quan. Con Kim bông cũng dõng hai tai gật gật cái đầu như biết mình sắp từ giã cảnh son lâm hiu quạnh, để về vùng vẫy chốn kinh thành.

Trên đường về viên quan hết lời khen ngợi con quý mã. Kim bông phi như gió, bỏlại đằng sau những đồi núi, cây cỏ hỗn độn của vùng Sơn tây. Chỉ nửa ngày dã về đến Thăng Long.

Viên quan vào tâu với chúa Trịnh. Hàn tá lại tướng phách cùng nước bay , nước kiệu của con ngựa. Chúa Trịnh lấy làm toại nguyện, và truyền cho các tướng tá chọn ngày mở hội để kén ngựa chiến.

Một buổi sáng, trên các ngả đường, nhân dân các vùng lân cận nghe tin, Lũ lượt đổ về xem như nước chảy. Hàng nghìn ngựa tốt từ các noi dem về được sắp hàng tế chỉnh bên cạnh những kỵ binh nai nịt ngọn ngàng. Con Kim bông ngo ngác trước quang cảnh mới lạ, lòng nó rộn ràng, mắt nó dam dam nhìn thẳng phía cuối dua trường; nhu để duong oai với đồng loại, nó nín hoi, tóp bụng, cất tiếng hí dài, lanh lảnh nghe sờn óc, người kỵ binh đứng bên cạnh sợ, bỗng né sang một bên, lao dao tưởng ngã. Bọn ngựa trố mắt nhìn Kim bông và cùng cất tiếng hí theo.

Sau ba hồi trống lệnh, các kỵ binh lên yên, ra roi, bắt đầu rời vạch. Ðoàn ngựa lồng lên, trong bụi lốc mịt mù, những miếng đất bắn ra tứ phía nhu mua rào, nhân dân reo hò vang dậy! Chỉ trong chớp mắt, con Kim bông dã vượt lên hàng đầu, vừa chạy vừa hí, vượt lên, chân trước khoam lại nhu móc sắt, duôi bay nhu giải phướn, tưởng nhu chân nó không hề chạm tới mặt đất. ở phía xa người ta nhìn nó chỉ còn thấy một bóng trắng lấp lánh, oằn lên, oằn xuống nhu một con rồng trắng uốn khúc. Nó bay tới phía nào là tiếng reo hò phía ấy vang lên không ngớt. Hàng loạt ngựa thấy sức mình không sánh kịp con Kim bông, bỏ dở cuộc dua, đứng dừng cả lại, hí hí nhìn theo cái bóng trắng nhỏ dần…trong bụi nắng loá của kinh thành. Khi hồi trống, con Kim bông dừng lại, tai nó ù di vì tiếng hò ca ngợi của xung quanh, nó càng nức lòng, chân nó dậm xuống đất cồm cộp nhu muốn bay thêm hàng nghìn vòng nữa mới phì sức.

Khi tiếng trống chuyển sang thi nước kiệu, con Kim bông rời vạch một cái, là bốn chân nó bam liền trên mặt đất nhu guồng nước, tiếng chân vỗ ròn rã nhu mõ đổ hồi, duôi trải ra trắng nhu một dòng nước chảy sôi. Nó chạy hết một vòng mà trên lung nó một kỵ binh bưng bát nước đầy, không sánh ra ngoài một giọt.

Lúc này nó thấy tất cả dua trường đều hướng nhìn về nó, trầm trồ ca ngợi tài nó. Nó lại hí lên một tiếng thật dài kiêu hãnh.

Sau cuộc dua này, nó được cả dua trường tặng danh hiệu “Bạch Long Thiên lý Mã” và chọn làm mẫu mực để luyện tập cho cả đoàn ngựa chiến của Chúa. Chẵng bao lâu các đồng loại của nó cung trở thành những chiến mã lành nhgề. Và từ dó, nó cùng bầy ngựa chiến xông pha chiến trận, trải nhiều trận vào sinh ra tử. Nó nhớ nhất là trận quần chiến bờ sông Gianh. Thế địch mạnh, quân địch dã thắt vòng quanh nó, nhiều đồng loại nó dã phơi thây. Nó gắng hết sức mạnh, vùng lên như hổ, phá vỡ vòng vây, hạ thủ tướng địch, giành toàn thắng. Sau trận này, nó được chúa Trịnh chọn làm mã lệnh, và được ở trong phủ chúa.

Chúa Trịnh truyền cho quân lính, xây một chiếc hố bán nguyệt, phía nam vườn thượng uyển, để làm chỗ tắm cho mã lệnh, và cứ hai mươi mã phu ngày ngày trông nom săn sóc ngựa quý của chúa.

Lần đầu tiên “con thiên lý” đặt chân tới hoàng cung. Trước mắt nó toàn những lâu dài nguy nga tráng lệ trông phía nào cung thấy vàng son chói lọi. Dưới chân nó toàn những dá xanh nhẵn bóng. Những cảnh vật mới lạ khiến nó sợ hãi. Nó toát mồ hôi run lên cầm cập, khi đặt chân lên những phiến dá hoa, được dịp đua mắt nhìn hai hàng thị vệ tả hữu, đứng cắp gươm trấn bên hành lang. Nó rụt rè, co cổ lại khi mã phu giắt nó vào mã đài, Kim Bông e mã phu đưa nó nhầm tư cung của lệnh Tướng

Con thiên lý mã được vào ngự hẳn trong mã đài ngày ngày chỉ ăn và tắm. Mỗi buổi chiều, nó phải đứng một chỗ để bọn mã phu mang kéo sửa từng sợi bờm sợi mao, vuốt ve từng chiếc lông duôi. Nó càng cảm thấy bận bịu, tù cẳng. Nó bắt đầu mo ước những cảnh sống khi còn ở bên ngoài cung cấm:”Ôi chao! còn dâu những buổi sáng ta cùng đồng loại chạy nhảy trên thao trường rộng bao la bát ngát ? Còn dâu những phút thi sức cùng đồng loại trên dua trường hàng vạn người ca ngợi tài ta ? Với cái sức khoẻ bay hàng nghìn dặm, với cái thế “cao đầu phóng vi” hùng dung nhu ta, dã bao phen xông vào trận tuyến, đời ta phóng khoáng biết dường nào! Ôi chao ! đời ta tù túng nhu thế này thì ta sống sao được ? Sao chúa không cho ta được dem tài ra vùng vẫy trên chiến trường ? Hay chúa dã quên ta là kẻ có tài ?”

Một buổi sáng, nó dang đứng trên mã dài, hai con mắt dam dam vọng ra ngoài bức thành cao ngất, nó bỗng thấy một mã phu nai nịt gọn ghẽ, khác ngày thường, đến giắt nó ra đứng dưới mái hiên, phía tả hành lang. Nó sửng sốt, tưởng phen này lại được xung trận. Một mã phu khác trải lên lung nó một tấm ngấm diều, xung quanh thêu kim tuyến. Nó ngoái cổ lại bỗng thấy mình đẹp nhu phượng hoàng. Hai mã phu nữa mang đến đằng sau nó một vật gì vuông vắngiống nhu một nhà lầu, gấm vóc xanh đỏ phủ quanh. Một mã phu nữa mang cuong dóng vào gáy nó. Bộ cuong quý giá và đẹp đẽ làm sao! Đời nó chua từng nhìn thấy. Hàm thiếc bằng bạc, hai đầu nạm vàng sáng loá. Nó sung sướng gục đầu xuống nhập hàm thiếc một cách ngoan ngoãn. Khi mã phu buông tay; lạ lùng lắm, nó thấy hai vật gì to bằng hai chiếc lá da che ngang hai bên mắt, khiến nó chỉ có thể nhìn thẳng phía trước mà thôi. Rồi một mã phu ẩy nó lùi lại, đứng vào giữa hai hàng gỗ son son thiếp vàng.Uả ! lạ quá chừng những cái gì mà đẹp thế này ? ta sẽ làm gì dây ? Nó rùng mình, thấy hãnh diện nhu được sống một kiếp sống khác sung sướng hơn.

Bỗng dưng hai càng gỗ dúi mạnh, cổ nó bệt xuống, miệng nó gần chạm đất, nó vừa ngóc được lên thì giây cương đã ghìm thẳng. Nó cất bước thấy nặng; cái nặng quái gở, bóp nghẹt lấy cổ có lúc bông bênh nhẹ  một chút nhưng rồi gáy nó càng như lún xuống. Nó phải cố lấy gân bốn vó mới giữ được cái thế đứng đường bệ. Rồi bỗng có một ngọn roi da quất nhẹ vào mông, nó cắm cổ di. Khi nghe tiếng bánh xe nghiền trên mặt dá, nó mới biết là nó dang kéo xe cho chúa. Nó gục đầu xuống lủi thủi kéo chiếc xe qua sân, hai mắt nó lờ đờ nhìn thẳng, mỏi mệt, chán ngán.

(minhthien chep lại)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s