cứu cánh: cách dùng từ sai thắng thế trong quốc hội

Hôm nay 5/6 VnMedia đưa tin về thảo luận tại hội trường quốc hội, nhiều đại biểu cho rằng, trong cơn suy thoái kinh tế thì nông nghiệp, nông thôn chính là “hậu phương vững chắc”, của nền kinh tế:

Để dẫn chứng vai trò phao cứu sinh của nông nghiệp đối với phát triển kinh tế của đất nước, Đại biểu quốc hội Nguyễn Thị Kim Bé – (Kiên Giang) đã phát biểu:

“Báo cáo của Chính phủ cũng đã thừa nhận ngành nông nghiệp trong thời gian qua đã đóng vai trò là ngành cứu cánh cho nền kinh tế nông nghiệp nước ta trong giai đoạn ứng phó với khủng hoảng kinh tế toàn cầu”.

Cách đây không lâu (2011), một đại biểu khác, ông Dương Trung Quốc, trong phần cuối bức thư gửi Quốc hội đã viết:

“Tại sao nông dân trồng vải đến vụ thu hoạch mà các cơ quan quản lý, doanh nghiệp nhà nước vẫn đóng cửa im ỉm, trong khi thương lái nước ngoài tung hoành và thực sự lại trở thành cứu cánh cho dân”

Rõ ràng ông dùng từ “cứu cánh” để thay thế cho “người ra tay cứu giúp” !! Đúng ra, với trình độ tri thức của mình, ông không nên dùng chữ cẩu thả như vậy. Điều trớ trêu là chính ông, mới đây, tháng 5/ 2012 cũng đã gưi thư cho Chủ tịch Quốc hội, đề xuất việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, ► tham khảo Tin nmới)

Suốt mấy năm qua đã có rất nhiều bài viết, hay nói rất xác đáng phê bình việc lạm dụng sai từ này.. nhưng số người tiếp tục “lậm dụng” nó hàng ngày trên TV, báo, đài ngày càng “không hề thuyên giảm” (kể cả một số thầy giáo, bác sĩ, nhà khoa học)

Làm sao để “cứu” cho tiếng Việt khỏi gãy “cánh” vì sự lạm dụng “mê đắm” này? Phải chăng từ càng khó hiểu thì sức cuốn hút của nó càng dai dẵng? Quả thật, cứu cánh rất dễ gợi ra hình ảnh “đôi cánh giúp người ta bay lên” cứu thoát ai trong lúc nguy nan. Thực ra, đây chỉ là từ có gốc đạo học, dùng trong triết luận, ít có liên quan đến chuyện đời thường,. Nó mang nghĩa kết quả hay mục đích sau cùng [cánh= sau cùng , cứu = kết quả, kết cục]. Có thể lấy ví dụ kinh điển trong câu nói của Machiavelli: “The end justifies the means” với nghĩa “Cứu cánh biện minh cho phương tiện”

Dịch giả nổi tiếng Dương Tường trong tạp luận “Chỉ Tại Con Chích Chòe” cũng đưa ra nhận xét: “Cứu cánh, nghĩa là mục đích tối hậu, hợp với phương tiện thành một cặp khái niệm. Bởi có từ tố “cứu” trong đó nên rất nhiều người, kể cả một số người viết chuyên nghiệp, dùng từ này với nghĩa cứu giúp, giải cứu.”

Thí dụ về trường hợp dùng sai là vô số:

Báo aFamily | ngày 03/06/2012 13:06:00: Chọn váy mùa hè che khuyết điểm đùi to

Chọn váy mùa hè che khuyết điểm đùi to “Cứu cánh” cho những quý cô có cặp đùi mũm mĩm nhưng vẫn muốn diện váy ngày hè. (Tại sao không đơn giản là ‘Lối thoát, hay ‘giải pháp’.. hay thậm chí là ‘giải cứu’ ?)

Báo|Xa Lộ Tin Tức|ngày 2/8/2011: Tàu cao tốc: Cứu cánh hay mối lo ? Đúng hơn “Cứu tinh hay tai họa?” hoặc “Chắp cánh hay Chết cứng”)
Tạp chí |Y Khoa.net|: BONE CEMENT: CỨU CÁNH CỦA NHỮNG TRƯỜNG HỢP MẤT XƯƠNG VÙNG MẶT (Bài của các TS. BS. LÊ HÀNH – TRƯƠNG LOAN) . Tựa bài này lẻ ra có thể viết đơn giản là“ BONE CEMENT MANG LẠI HY VỌNG CHO NHỮNG NGƯỜI MẤT XƯƠNG VÙNG MẶT”. Báo |Khoahoc.com.vn|ngày 28/07/2011: “Đức: Năng lượng cứu cánh và các ẩn số” một tựa báo “rất kêu” nhưng sai bét ! Tờ |Việtbáo.com|ngày 02 /04/2003, 16:31 GMT+7: Sứ mệnh cứu cánh của EU cũng sai tương tự.

Tiếng Việt không thiếu những từ giản dị nhưng hợp lý hơn như: cứu tinh, ngôi sao cứu mệnh, phao cứu sinh.

Có lẽ chúng ta không bao giờ cần dùng từ ‘cứu cánh’ trong hầu hết các tình huống giao tiếp hàng ngày, trừ khi phải bàn luận về triết học,đạo giáo!

h.minhthien

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s