bằng cấp để che đậy sự dốt nát và bảo thủ

reposted from nguyenvantuanblog’s

 

image

Cách đây ít lâu, một quan chức của Hà nội, bản thân được cấp bằng tiến sĩ, đã đưa ra chủ trương hướng “tiến sĩ hóa cán bộ hành chính”, đặt chi tiêu nắm đến năm 2020, 100% cán bộ Thành ủy Hà Nội có bằng tiến sĩ, kỳ vọng  rằng nó sẽ mang lại cho Hà Nội một đội ngũ lãnh đạo có năng lực và tầm nhìn hiện đại. Đề xuất “đột phá” này, theo thiển ý của tớ, chỉ chứng tỏ một điều: có người có bằng cấp tiến sĩ vẫn có thể tư duy kiểu “thoát thai từ con khỉ đột”. Hởi ôi, thay vì sửa đổi cách suy nghĩ lạc hậu, nô lệ giáo điều, cải tiến cách làm việc có thực chất, sao cho ích nước lợi nhà, người ta lại muốn bảo vệ những bộ óc tồi bại nhất bằng vỏ bọc của những bằng cấp hào nhoáng nhất”

Nhân đọc bài những ngộ nhận về học vị tiến sĩ của nguyễn văn tuấn (cũng là một tiến sĩ, tốt nghiệp ở Úc), nói về sự vụ này. tớ chỉ trích một số đoạn:

“Nếu xem chủ trương nâng cấp 100% cán bộ diện thành ủy có bằng tiến sĩ thì quả thật ông tiến sĩ này có tư duy đột phá. Nhưng chữ “đột phá” ở đây phải hiểu là phá hoại cái ý nghĩa của học vị tiến sĩ một cách đột ngột. Để hiểu cách diễn giải đó, thiết tưởng tôi có nhiệm vụ giải thích mục tiêu và ý nghĩa của học vị tiến sĩ.

Đột phá tư duy ?
Quay lại câu nói bất hủ (“Có bằng tiến sĩ mới đột phá tư duy”) tôi muốn trích lại lời thuật của Gs Đặng Phong (trong trang blog của Huy Đức) như sau: “Một lần, ông Viện trưởng Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô đến thăm xí nghiệp đánh cá Vũng Tàu-Côn Đảo, một điển hình đổi mới lúc đó. Xí nghiệp này khi sắp bị phá sản đành phải mời một ông chăn vịt vốn là người thạo nghề đánh cá hồi trước 1975 làm giám đốc. Ông đòi được toàn quyền ‘khoán’ cho xã viên và xí nghiệp trở nên làm ăn rất hiệu quả.” Gs Đặng Phong kể tiếp: “Sau khi thăm và hỏi chuyện ở Xí nghiệp, ông Viện trưởng Viện Hàn Lâm Liên Xô hỏi các cán bộ ở trường Quản Lý Trung Ương:

‘Các anh có biết bí quyết thành công của ông giám đốc là gì không?’

Và, ông Viện trưởng đưa luôn giải đáp :

‘Đồng chí ấy thành công vì đồng chí ấy chưa được học qua lý luận’.

Đổi mới trong giai đoạn ấy chủ yếu đều bắt đầu từ những nhà lãnh đạo địa phương chưa qua các trường lớp chính quy lý luận. Câu chuyện đơn giản trên cho thấy không phải có bằng tiến sĩ mới có tư duy đột phá. Thật ra, những gì gọi là “đột phá” đều phần lớn xuất phát từ những người không bị ràng buộc bởi những lí thuyết, không có bằng cấp đại học (chứ chưa nói đến học vị tiến sĩ). Cứ nhìn lại lịch sử phát triển kinh tế ở các nước phương Tây thì rõ: có bao nhiêu nhà lãnh đạo chính trị có bằng tiến sĩ đâu. Ở nước Úc tôi đang định cư, cựu thủ tướng Paul Keating được xem là một thủ tướng tài ba, một người có tầm nhìn xa và đột phá trong chính sách ngoại giao cũng như kinh tế. Ông Keating được xem là một thủ tướng giỏi, không phải vì ông có bằng cấp cao, mà vì ông biết dùng người có tài. Thật vậy, ông Keating thậm chí chưa tốt nghiệp trung học, nhưng người cố vấn và viết diễn văn cho ông là một chuyên gia có bằng tiến sĩ. Dưới “trướng” của Keating cũng là những cố vấn giỏi, nhưng chỉ có một số rất ít trong nhóm cố vấn này có bằng tiến sĩ.

Do đó, xin đừng sùng bái văn bằng tiến sĩ như là một chứng từ cho sự đột phá tư duy. Thật ra, ngược lại thì đúng hơn: phần lớn tiến sĩ không có tư duy đột phá. Điều này đúng, bởi vì phần lớn (có thể 99%) các nhà khoa học với học vị tiến sĩ chỉ làm việc trong những mô thức (paradigm) thông thường, và mô thức này thường được định hướng bởi những nhà khoa học tiền phong khác.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s