Những đứa con phố Arbat

bài viết ngắn của PhThuy

Tác phẩm được nhà văn Xô Viết nổi tiếng, giải thưởng quốc gia năm 1951 Antoly RưBaKop viết trong nhiều năm từ 1966 đến năm 1983. Phần thứ nhất của cuốn tiểu thuyết đã được thông báo trên tạp chí Thế Giới Mới ngay từ năm 1966. Thế nhưng tổng biên tập năm ấy, nhà thơ A.Tavarđôpxki,  đã không in được phần tiểu thuyết này. Tuy thất bại về việc cho ra cuốn sách, nhưng tác giả không nản chí vẫn ầm thầm viết tiếp phần 2. Năm 1978 nhà văn định cho công bố tiếp phần 2 nhưng không được. Ông lặng lẽ viết tiếp phần 3.

Trong một hoàn cảnh khó khăn ngặt nghèo nhưu vậy, điều gì đã khiến ông không hề nản chí tiếp tục công việc như vậy. Đó là trách nhiệm của nhà văn trước xã hội và thời đại, ý thức nghĩa vụ cần phải nói thật với những người cùng thời và thế hệ sau. Như Goc ba chop đã nói trên cương vị tổng bí thư ĐCS Xô Viết lúc đương nhiệm ”” …cần như thế không phải để trả mối thù chính trị hoặc như người ta thường nói ”” làm đau lòng” mà để đền đáp xứng đáng tất cả những gì anh hùng của quá khứ, rút ra những sai lầm và thiếu sót của thời đó””

Những đứa con phố Arbat là một cuốn tiểu thuyết dạng lịch sử- chính trị đòi hỏi lòng trung thực và độ chính xác cao, tiểu thuyết bao gồm cả phần hư cấu mang tính nghệ thuật, song cũng không ít phần tái tạo cá nhân lịch sử thành hình tượng nghệ thuật.
Bắt đầu từ một trong những con phố cổ kính nhất Mạc Tư Khoa, nơi giao lưu của mọi tầng lớp xã hội. Cư dân noi đây đã cung cấp cho nhiều thời đại không biết bao nhiêu danh nhân cũng như không ít cái tên hèn kém.
Bối cảnh lịch sử ở thời Xô viết, xã hội được vũ trang học thuyết lê nin trên con đường xây dựng CNXH. Trong cảnh tìm kiếm con đường đó đã nảy sinh nhiều đấu tranh tư tưởng gay gắt của các tầng lớp xã hội. Các mâu thuẫn càng bị đẩy cao khi Trôxki đã phủ nhận khả năng xây dựng CNXH buộc nội bộ ĐCS vào tình thế luôn phải tranh luận về lý tưởng của Đảng.
Và trong bối cảnh như vậy định mệnh đã đổ lên đầu chàng tri thức trẻ Xasa Pankratop. Vì hồn nhiên làm thơ châm biếm thầy hiệu trưởng. Xa Sa đã bị bắt đi đầy ở Si Bi Ri trong thời gian 3 năm.
Đi sâu vào tác phẩm này, người đọc có thể thấy những quan liêu trong hành chính khiến số phận của nhiều tri thức bị xô đẩy đến vực thẳm. Chúng ta có thấy Xtalin ở một khía cạnh sự thực khác, một con người thích thâu tóm quyền lực và các văn bản nhà nước, chính sách chỉ được nói ra bằng lệnh miệng. ….

Những đứa con phố Arbat tranh thủ thời kỳ mở cửa ở Việt Nam năm 1988 để ra mắt bạn đọc bởi hai dịch giả Anh Trúc và Bùi Thanh. Tuy nhiên số phận của nó ở Việt Nam có tuổi thọ rất ngắn. Khi mới ra mắt bạn đọc Việt Nam, tác phẩm gây tiếng váng rất lớn khiến nhà nước Việt Nam nghi ngại, họ lo lắng cho rằng nó sẽ gây lên sự phán xét về quá khứ của Đảng Cầm quyền. Bởi vậy tác phẩm lại chìm nhanh vào quên lãng, chưa hề được tái bản gần 20 năm nay. Cho dù những người chờ đọc tiếp phần 2 và 3 không phải là ít.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s