hố sâu ngăn cách giàu nghèo đang xóa nhòa lý tưởng công bằng

In Vietnam, Message of Equality Is Challenged by Widening Wealth Gap

By THOMAS FULLER
Published: September 1, 2012

HANOI, Vietnam — She wore a pink outfit (bộ cánh màu hồng) and matching high heels as she toured the dusty construction site. Soon after To Linh Huong’s visit in April, photos that captured the moment went viral (lan tràn, lây lan khắp) on the Internet, but not because of Ms. Huong’s sense of style (khiếu phong cách thời trang).


To Linh Huong, the daughter of a member of the Vietnamese Communist Party’s Politburo (Bộ Chính trị), in April, days after she had been appointed the head of a state-run construction company.

 

 

 

 

The daughter of a member of the Vietnamese Communist Party’s Politburo, the country’s most powerful political body, Ms. Huong had only days before been appointed the head of a state-owned construction company. Commentators on the Internet expressed outrage that someone so young — she is reported to be 24 — held such a senior corporate post.

“Taking a little girl who just graduated from journalism school and making her the director general of a construction company is no different than making a one-legged man a soccer goalie,” read a comment on Pham Viet Dao, a popular blog by a Vietnamese writer of the same name. “Sorry to say — this is so stupid.”

Like the Communist Party leaders in China, Vietnam’s political mandarins are struggling to reconcile their party’s message of social justice and equality with the realities of an elite awash in wealth and privilege. The yawning divide between rural poverty and urban wealth has become especially jarring, now that a decade of breakneck growth has come to an end, dimming the prospects for the poor and middle class to fight their way up the social ladder. Cũng giống như các nhà lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc, các ông quan trong chính giới xứ Việt đang cố xoay trở để làm cho cái thông điệp của đảng về công bằng xã hội và bình đẳng đỡ trái ngược với thực tế trong đó tầng lớp quyền thế ngập chìm trong của cải và đặc quyền. Hố ngăn cách giữa đói nghèo nông thôn và giàu có thành thị đã trở nên quá quắc, khi cái thập kỷ tăng trưởng chóng mặt đã chấm dứt, làm mờ mịt triển vọng của tầng lớp nghèo và trung lưu đang tìm lối vươn lên trên các bậc thang xã hội.
“Up until now, growth has been wonderful, and to be rich was great,” said Carlyle A. Thayer, a leading expert on Vietnamese politics who has a database of Vietnamese leaders and their family members. “There’s a growing resentment, particularly among the have-nots, toward the wealthy.” Ông Carlyle A. Thayer, một chuyên gia hàng đầu về chính trị Việt Nam đã thốt lên: “Cho đến nay, tăng trưởng thật kỳ diệu, và làm người giàu quả là sung sướng”. Ông có một kho dữ liệu về các lãnh đạo Việt Nam cùng gia đình của họ.”Bất mãn xã hội ngày càng tăng, nhất là từ phía những người nghèo đối với hạng giàu có mới nổi”
Much of the ire has been focused on Vietnam’s version of crony capitalism — the close links between tycoons and top Communist Party officials. This criticism has been able to flourish partly because news of abuses has leaked out as state companies, which remain a central part of the economy, have floundered, helping precipitate Vietnam’s serious financial woes. Activists and critics have also been able to use the anonymity of the Web to skirt tight media controls that had kept many scandals out of public view.  

 

As criticism has mounted, some of the relatives of Communist Party officials have stepped back from high profile roles.

Ms. Huong left her state-run company in June, three months after her appointment, and the daughter of the prime minister recently left one of her posts, at a private bank.

Government officials, meanwhile, are sounding defensive.

 

Vietnam’s president, Truong Tan Sang, issued a blunt self-criticism in a recent article in the state-run media, writing about the “failures and ineffectiveness of state-owned companies, the decay of political ideology and morality.” He also blamed the “lifestyle of a group of party members and officials” for the country’s problems. Chủ tịch Trương Tấn Sang đã đưa ra lời tự phê bình thẳng thắn trong một bài viết gần đây trên phương tiện truyền thông nhà nước, nói về “những thất bại và thiếu hiệu quả của các công ty quốc doanh, sự băng hoại lý tưởng chính trị và đạo đức”. Ông cũng quy lỗi cho “lối sống của một nhóm các đảng viên và cán bộ” đối với các vấn đề của đất nước.

“We should be proud about what we have done,” he wrote, speaking of the economic boom under Communist leadership, “but in the eyes of our ancestors, we should also feel ashamed for our weakness and failures, which have been preventing the growth of the nation.”

On the Internet and social networks, much of the anger about nepotism and poor economic management has been directed at Prime Minister Nguyen Tan Dung, who was re-elected to a five-year term last year amid the turmoil of failing state-owned companies.

“People are concerned that he has too much power — they feel he needs to be reined in,” said Mr. Thayer, who is emeritus professor at the University of New South Wales in Canberra, Australia.

 

 

Mr. Dung’s family was the focus of a diplomatic cable in 2006, the year he became prime minister, written by Seth Winnick, who at the time was United States consul general in Ho Chi Minh City.

The cable, made public through WikiLeaks, highlighted the corporate career of Nguyen Thanh Phuong, the prime minister’s daughter. “There is no doubt that she is talented,” Mr. Winnick wrote. “However, her rapid advance, and the many doors that opened for her and her two brothers are indicative of how the Vietnamese political elite ensures that their progeny are well placed educationally, politically and economically.”

Gia đình ông Dũng là tiêu điểm của một bức điện ngoại giao [mật] năm 2006, năm ông trở thành thủ tướng, do Seth Winnick, lúc đó là Tổng lãnh sự Hoa Kỳ tại Thành phố Hồ Chí Minh gửi đi

Bức điện này bị lộ ra cho công chúng qua WikiLeaks, đã tập trung sự chú ý vào sự nghiệp cô con gái Nguyễn Thanh Phương của thủ tướng trong công ty. Winnick viết: “Chắc chắn là cô ấy có tài. Nhưng sự thăng tiến nhanh chóng của cô, và nhiều cánh cửa rộng mở cho cô lẫn anh và em trai cô là dấu hiệu về cách mà giới lãnh đạo cao cấp Việt Nam bảo đảm cho con của họ được đặt vào chỗ tốt trong giáo dục, chính trị và kinh tế”.

Although her work was in the private sector, the cable noted how public and private tend to overlap in Vietnam, with its hybrid system of Communist one-party rule and burgeoning capitalism.

Ms. Phuong runs an investment fund called Viet Capital Asset Management and a brokerage firm, Viet Capital Securities, both private companies. In June, amid criticism on the Internet of her wealth and influence, she stepped down as chairwoman of Viet Capital Bank, a position she had held for four months.

While Ms. Phuong is among the better known of the so-called “children of the powerful,” the list is long. It includes her brother, who is the deputy construction minister, and Ms. Huong, the young woman who headed the construction company and is the daughter of To Huy Rua, a powerful member of the Politburo. Others have moved up in the party. The son of Nong Duc Manh, who retired as general secretary of the Communist Party last year, is a member of the party’s Central Committee.

Because of tight controls on the media — and severe punishment for dissent that can include jail terms — criticism of the leadership has been largely anonymous, on blogs and Facebook pages, often driven by rumors and unsubstantiated gossip. But as state-owned companies struggle with scandals and mountains of debt, details of nepotism and shady dealings have also slipped into the public domain.

In reporting the collapse of one of the largest state-owned conglomerates, Vinashin, the state-run news media revealed that at least three family members of the company’s chairman, Pham Thanh Binh, held senior positions in the company, including his son and brother. Khi tường thuật vụ sụp đổ của Vinahin, một trong những tập đoàn quốc doanh lớn nhất, các phương tiện truyền thông nhà nước tiết lộ rằng, ít nhất ba thành viên gia đình của chủ tịch công ty, ông Phạm Thanh Bình, đã giữ các chức vụ cấp cao trong công ty, gồm cả con trai và em trai của ông ta

 

Much of the Vietnamese anger about nepotism (thói gia đình trị) and poor economic management (quản lý kinh tế kém cỏi) has been directed at (chỉa vào, nhắm vào) Prime Minister Nguyen Tan Dung, who was re-elected to a five-year term last year.

 

Given Vietnam’s history of revolt, it is perhaps fitting that many of the bitter comments online about the scandals have often been accompanied by an ancient Vietnamese poem taught to schoolchildren:

The son of a king will become king

The son of a temple janitor will sweep the leaves

When the people rise up and take over

The son of a king will lose power and sweep the temple.

A version of this article appeared in print on September 2, 2012, on page A6 of the New York edition with the headline: Widening Wealth Gap in Vietnam Is Challenging Leaders’ Message of Equality.

Phần lớn sự giận dữ này tập trung vào phiên bản chủ nghĩa tư bản thân hữu (crony capitalism) của Việt Nam – có sự liên kết chặt chẽ giữa các đại gia và các quan chức Đảng Cộng sản chóp bu. Chỉ trích này đã có thể nở rộ lên một phần vì tin tức về những vụ lạm dụng đã bị rò rỉ ra ngoài khi các công ty nhà nước vốn vẫn còn là thành phần chủ đạo của nền kinh tế, bị thất bại, đẩy nhanh các tai họa tài chính nghiêm trọng của Việt Nam. Các nhà hoạt động [đối lập] và các nhà phê bình cũng có thể ẩn danh trên mạng để né tránh sự kiểm soát truyền thông gắt gao, từng che dấu các vụ bê bối khỏi mắt công chúng.

Do chỉ trích dâng cao nên một số thân nhân của các quan chức Đảng Cộng sản đã rút lui khỏi các vai trò chức vụ cao.

Cô Hương đã rời công ty quốc doanh vào tháng 6, chỉ ba tháng sau khi được bổ nhiệm, và con gái của thủ tướng mới đây đã rời bỏ một trong những chức vụ ở một ngân hàng tư nhân.

Trong khi đó các quan chức chính phủ ở thế phòng thủ rõ rệt.

Chủ tịch nước Việt Nam, ông Trương Tấn Sang đã đưa ra lời tự phê bình thẳng thắng trong một bài viết gần đây trên các phương tiện truyền thông nhà nước, nói về “những thất bại và thiếu hiệu quả của các công ty quốc doanh, sự băng hoại lý tưởng chính trị và đạo đức”. Ông cũng quy lỗi cho “lối sống của một nhóm các đảng viên và cán bộ” đối với các vấn đề của đất nước.

Nói về sự bùng nổ kinh tế dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, ông viết: “Tự hào với những gì đã làm được, nhưng chúng ta cũng cần phải biết hổ thẹn với tiền nhân, với những bậc tiên liệt về những yếu kém, khuyết điểm của mình đã cản trở bước đi lên của dân tộc”.

Trên Internet và các mạng xã hội, phần lớn sự giận dữ về vấn đề gia đình trị và điều hành kinh tế kém, đã hướng vào Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, người đã được được bầu lại thêm một nhiệm kỳ 5 năm nữa hồi năm ngoái giữa tình trạng hỗn loạn của các công ty quốc doanh bị thua lỗ.

Ông Thayer, giáo sư danh dự Đại học New South Wales ở Canberra, Úc, nói: “Mọi người đều lo ngại rằng ông ấy có quá nhiều quyền lực – họ cảm thấy ông ấy cần phải bị kiềm chế”.

Gia đình ông Dũng là tiêu điểm của một bức điện ngoại giao [mật] năm 2006, năm ông trở thành thủ tướng, Seth Winnick, lúc đó là Tổng lãnh sự Hoa Kỳ tại Thành phố Hồ Chí Minh, đã viết.

Thông tin này bị lộ ra cho công chúng qua WikiLeaks, đã tô đậm sự nghiệp cô con gái Nguyễn Thanh Phương của thủ tướng trong công ty. Winnick viết: “Chắc chắn là cô ấy có tài. Nhưng sự thăng tiến nhanh chóng của cô, và nhiều cánh cửa rộng mở cho cô lẫn anh và em trai cô là dấu hiệu về cách mà giới lãnh đạo cao cấp Việt Nam bảo đảm cho con của họ được đặt vào chỗ tốt trong giáo dục, chính trị và kinh tế”.

Mặc dù công việc của cô trong khu vực tư nhân, bức điện lưu ý cách mà công và tư có khuynh hướng chồng lấn nhau ở Việt Nam, với hệ thống lai căng giữa thống trị Cộng sản độc đảng và chủ nghĩa tư bản mới phát.

Cô Phượng điều hành một quỹ đầu tư gọi là Công ty Cổ Phần Quản lý Quỹ Đầu tư Chứng khoán Bản Việt (Viet Capital Asset Management) và một công ty môi giới là Công ty Cổ phần Chứng khoán Bản Việt (Viet Capital Securities), cả hai đều là công ty tư nhân. Hồi tháng 6, giữa các chỉ trích trên Internet về sự giàu có và ảnh hưởng của mình, cô đã rút khỏi chức vụ chủ tịch của Viet Capital Bank, một chức vụ mà cô mới đảm nhiệm bốn tháng.

Cô Phượng nằm trong số nổi tiếng hơn của cái gọi là “con cái kẻ có quyền”, danh sách này rất dài. Trong danh sách đó gồm có anh trai cô đang là Thứ trưởng Bộ Xây dựng, và cô Hương, cô gái trẻ đứng đầu công ty xây dựng và là con gái của ông Tô Huy Rứa, một uỷ viên Bộ Chính trị đầy quyền thế. [Còn con cái] những người khác cũng đã thăng tiến cao trong đảng. Con trai của ông Nông Đức Mạnh, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản đã nghỉ hưu năm ngoái, lên uỷ viên Uỷ ban Trung ương đảng.

Do việc kiểm soát truyền thông gắt gao – và việc phạt nặng bất đồng chính kiến, có thể gồm cả án tù – nên việc chỉ trích lãnh đạo phần lớn là ẩn danh, trên các trang blog và Facebook, thường xuất phát từ những tin đồn và chuyện nhặt nhạnh không được chứng minh nguồn gốc. Tuy nhiên, khi các công ty quốc doanh đánh vật với các vụ bê bối và hàng núi nợ nần, các chi tiết về gia đình trị và các thoả thuận mờ ám cũng đã lọt ra ngoài công chúng.

Khi tường thuật vụ sụp đổ của Vinahin, một trong những tập đoàn quốc doanh lớn nhất, các phương tiện truyền thông nhà nước tiết lộ rằng, ít nhất ba thành viên gia đình của chủ tịch công ty, ông Phạm Thanh Bình, đã giữ các chức vụ cấp cao trong công ty, gồm cả con trai và em trai của ông ta.

Công chúng Việt Nam vẫn chưa được biết tổng số thua lỗ của các vụ bê bối này. Nhưng hàng tỉ đô la tiền nợ có thể là một gánh nặng rất lớn cho nền kinh tế trong nhiều năm tới.

Trong bối cảnh lịch sử phản kháng của Việt Nam, có lẽ khá hợp cảnh khi nhiều ý kiến phản hồi cay đắng trên mạng nói về những vụ bê bối này thường kèm theo bài ca dao Việt Nam giảng dạy cho học sinh phổ thông:

Con vua thì được làm vua

Con sãi ở chùa thì quét lá đa

Bao giờ dân nổi can qua

Con vua thất thế lại ra quét chùa.

Ảnh: Tô Linh Hương, con gái của một uỷ viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam, hồi tháng 4, chỉ ít ngày sau khi được bổ nhiệm làm người đứng đầu của một công ty xây dựng quốc doanh.

Nguồn: The New York Times

Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2012

Bản tiếng Việt © Huỳnh Phan

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s